كراهيت داشتند ؛ و گفته‌اند : معناه يسألونك عن الانفال مجادلة كما جادلوك يوم بدر ، فقالوا : أخرجتنا للعير و لم تعلمنا قتالا فنستعدّ له ، يعنى : ترا - اى محمّد ! - از انفال بطريق مجادله سؤال مىكنند چنانك روز بدر با تو مجادلت مىكردند و گفتند : ما را بيرون آوردى كى بكاروان قريش مىرويم و از قتال ما را خبر نداذى تا كار كارزار بساختمانى ؛ و گفته‌اند : أولئك هم المؤمنون حقا كما أخرجك ربك من بيتك بالحق ، يعنى ايشان مؤمن‌اند به حق چنانك خذاى - تعالى - ترا از خانهء خوذ بيرون آورد به حق ؛ و اين معنى بغايت ( 417 ) خوبست . ابو عبيد گويذ : بمعنى قسم است ؛ مجازش چنين بوذ : و الّذى أخرجك ، و به حق آن خذايى كى ترا از خانهء تو بيرون آورد ، زيرا كى « ما » در محلّ « الّذى » است و جواب آن « يجادلونك » بوذ و عليه يقع القسم تقديره و الّذى أخرجك من بيتك بالحقّ ؛ و گفته‌اند : كاف بمعنى « إذ » است تقديرش چنين بوذ : و إذ أخرجك ربّك من بيتك بالحق ، يعنى از مدينه ببدر . « وَ إِنَّ فَرِيقاً مِنَ الْمُؤْمِنِينَ لَكارِهُونَ » لطلب المشركين « يُجادِلُونَكَ فِي الْحَقِّ » اى في القتال ، يعنى ياذ كن - اى محمّد ! - آن حالت كى خذاى - تعالى - ترا از خانهء خوذ - يعنى مدينه - بيرون آورد به حق و بعضى از مؤمنان دران كراهيت داشتند كى طلب كافران قريش مىكردى و ايشان با تو در كارزار جدال مىكردند ؛ و آن چنان بوذ كى مؤمنان بشوكت و حرب دشمن متيقّن بوذند روز بدر و بدانستند كى كارزار خواهذ بوذ ؛ از آن كراهيت يافتند ؛ گفتند : يا رسول اللّه ! اگر ما را خبر داذتى كى ما بدشمنان خواهيم رسيذ اسباب حرب بساختمانى ؛ ما از جهت كاروان قريش بيرون آمذيم . جدال ايشان با رسول - عليه السّلم - اين معنى بوذ . « بَعْدَ ما تَبَيَّنَ » بعد از آنك روشن شذ بر ايشان كى رسول نكنذ الا آنچ خذاى - تعالى - او را به آن امر فرموذه بوذ ( 418 ) « كَأَنَّما يُساقُونَ إِلَى الْمَوْتِ وَ هُمْ يَنْظُرُونَ » ابن زيد گويذ : هؤلاء المشركون جادلوه في الحقّ كما يساقون الى الموت حين يدعون الى الإسلام لكراهيّتهم ايّاه و هم ينظرون ، يعنى اين مشركان با رسول در حق جدال مىكردند گوييا ايشانرا بمرگ مىخواند در آن حالت كى ايشانرا بإسلام دعوة مىكرد از جهت آن كى از وى كراهيت مىداشتند چنان مىدانستند كى ايشانرا بمرگ دعوة مىكنذ .